تینا مزدکی_دو گونه جدید حلزون با نامهای Cochlostoma komarnica و Cochlostoma dobrido معرفی شدهاند و کشف آنها نشان میدهد حتی در اروپا نیز هنوز گونههایی از جانوران وجود دارند که برای علم ناشناختهاند.
- دو گونه جدید حلزون در مناطق کوهستانی مونتهنگرو شناسایی شدهاند.
- طول پوسته این حلزونها حدود ۶ میلیمتر است.
- پوسته آنها مخروطیشکل است و روی سنگهای آهکی زندگی میکنند.
- حلزونها از جلبکها و گلسنگها تغذیه میکنند.
- برخلاف بسیاری از حلزونهای خشکی، چشمهای آنها در دو طرف سر قرار دارد.
- صفحهای دایرهای در انتهای بدن میتواند دهانه پوسته را مانند یک در ببندد.
- یکی از گونهها در دره کومارنیتسا کشف شده؛ منطقهای که با خطر احداث سد و مخزن برقآبی روبهرو است.
حلزونهایی روی بدنشان در حمل میکنند
هر دو گونه جدید به گروه Cochlostoma تعلق دارند و پوستههایی مخروطیشکل با طول حدود ۶ میلیمتر دارند. زیستگاه این جانوران، صخرههای آهکی در مناطق کوهستانی است و غذای آنها را جلبکها و گلسنگها تشکیل میدهند.
اما ویژگی متفاوت آنها در ساختار بدنشان دیده میشود. چشمهای این حلزونها برخلاف بسیاری از حلزونهای خشکی، در نوک شاخکهای چشمی قرار نگرفتهاند و در کنارههای سر دیده میشوند.
ویژگی عجیبتر، صفحهای دایرهایشکل است که به قسمت انتهایی بدن متصل شده است. این صفحه هنگام عقب رفتن حلزون به داخل پوسته، دهانه آن را میبندد و مانند یک در از بدن جانور محافظت میکند.
گونههای جدید چگونه پیدا شدند؟
کشف این دو گونه در جریان مجموعهای از سفرهای علمی در مونتهنگرو انجام شد. این سفرها بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ و با همکاری Taxon Expeditions، بنیاد غیرانتفاعی Taxon Foundation و انجمن بومشناسان مونتهنگرو انجام شدند.
در این پروژهها پژوهشگران، دانشمندان شهروند، دانشجویان محلی و فعالان حوزه حفاظت از محیط زیست در بررسی تنوع زیستی پارک ملی دورمیتور و دره کومارنیتسا مشارکت کردند.
حلزونها در چند نقطه از مناطق کوهستانی و صعبالعبور منطقه مشاهده شدند، اما در ابتدا مشخص نبود که این جانوران متعلق به گونههایی ناشناخته هستند.
هویت آنها پس از بررسیهای دقیقتر مشخص شد، پژوهشگران جانوران را تشریح کردند و در آزمایشگاه میدانی مورد بررسی ژنتیکی قرار دادند. نتایج نشان داد که این دو گروه به دو گونه جدید برای علم تعلق دارند.
نام دو حلزون از کجا آمده است؟
نامگذاری این دو گونه نیز به محل کشف آنها ارتباط دارد. نام Cochlostoma dobrido از فلات Dobri Do در میان قلههای پارک ملی دورمیتور گرفته شده است.
گونه دیگر، یعنی Cochlostoma komarnica، نام خود را از دره کومارنیتسا گرفته است، درهای طبیعی و چشمگیر که در جنوب دورمیتور قرار دارد و در حال حاضر تحت حفاظت کامل قرار ندارد.
نامهای این دو گونه در جریان رأیگیری اعضای گروه در محل برگزاری سفر علمی انتخاب شدند.
هنوز در اروپا هم گونههای ناشناخته پیدا میشوند
کشف این دو حلزون کوچک، نکته مهمی درباره شناخت تنوع زیستی اروپا نشان میدهد. تصور اینکه تقریباً تمام گونههای جانوری یک قاره بهخوبی شناسایی شدهاند، با چنین کشفهایی به چالش کشیده میشود.
ژووانا دوکیچ، زیستشناس انجمن بومشناسان مونتهنگرو و یکی از نویسندگان مطالعه، میگوید درهها، کوهها و تنگههای این بخش از بالکان تنوع زیستی گستردهای دارند که هنوز بهطور کامل بررسی نشده است و احتمال دارد گونههای دیگری نیز در انتظار شناسایی باشند.
یکی از شرکتکنندگان این سفرهای علمی نیز از اینکه هنوز امکان کشف گونههای جدید جانوری در اروپا وجود دارد، ابراز شگفتی کرده است.
خطری که زیستگاه یکی از حلزونهای تازه کشفشده را تهدید میکند
کشف Cochlostoma komarnica اهمیت دیگری هم دارد، زیرا این گونه در دره کومارنیتسا پیدا شده، منطقهای که با خطر تغییر اساسی زیستگاه روبهرو است.
طرح احداث یک نیروگاه برقآبی و مخزن مرتبط با آن میتواند بخشهایی از این دره را زیر آب ببرد. فعالان محیط زیست و پژوهشگران نگراناند که چنین تغییری به زیستگاه گونههای جانوری و گیاهی منطقه آسیب بزند؛ بهخصوص در شرایطی که هنوز همه تنوع زیستی این منطقه شناسایی نشده است.
انجمن بومشناسان مونتهنگرو خواستار آن شده است که دره کومارنیتسا به محدوده میراث جهانی یونسکو در دورمیتور اضافه شود و طرح نیروگاه برقآبی کنار گذاشته شود.
کشف یک گونه جدید، فقط پیدا کردن یک جانور تازه نیست
ماجرای این دو حلزون نشان میدهد که کشف یک گونه جدید میتواند فراتر از ثبت یک نام تازه در فهرست جانوران جهان باشد. وقتی گونهای برای نخستین بار شناسایی میشود، ممکن است مشخص شود که زیستگاه آن نیز در معرض تغییر یا نابودی قرار دارد.
در مورد Cochlostoma komarnica، پژوهشگران هنوز در حال مستندسازی تنوع زیستی منطقه هستند و همزمان نگرانیهایی درباره آینده زیستگاه آن مطرح شده است. همین موضوع باعث شده دره کومارنیتسا به یکی از کانونهای مهم بررسیهای تنوع زیستی در این بخش از بالکان تبدیل شود.
منبع: Sciencedaily
۲۲۷۳۲۳
